Szkorbut – jaka witamina pomaga w leczeniu tej choroby?

Szkorbut wywołuje głęboki niedobór witaminy C, czyli kwasu askorbinowego. Organizm człowieka nie potrafi samodzielnie jej wytwarzać, dlatego musi regularnie otrzymywać ją z pożywieniem. Szkorbut nie jest chorobą zakaźną, lecz schorzeniem wynikającym z niedoboru składnika odżywczego.

Dlaczego brak witaminy C prowadzi do szkorbutu?

Witamina C jest potrzebna między innymi do prawidłowej syntezy kolagenu. To białko buduje i wzmacnia tkankę łączną obecną w skórze, dziąsłach, ścianach naczyń krwionośnych, chrząstkach i kościach.

Gdy kwasu askorbinowego brakuje, organizm wytwarza nieprawidłowy, słabszy kolagen. Tkanki stają się bardziej podatne na uszkodzenia, naczynia łatwiej pękają, rany goją się wolniej, a dziąsła mogą krwawić. Ten mechanizm wyjaśnia większość charakterystycznych objawów szkorbutu.

Objawy szkorbutu i grupy ryzyka

Objawy zwykle rozwijają się stopniowo, gdy niedobór utrzymuje się przez dłuższy czas. Do sygnałów, które mogą towarzyszyć szkorbutowi, należą:

• Krwawiące, obrzęknięte lub rozpulchnione dziąsła.
• Łatwe powstawanie siniaków i krwawych wybroczyn.
• Przewlekłe osłabienie, zmęczenie i pogorszenie samopoczucia.
• Bóle mięśni, stawów lub kości.
• Wolniejsze gojenie się ran.
• Suchość skóry, obrzęki lub niedokrwistość.

Współczesny szkorbut nie dotyczy wyłącznie osób pozbawionych jedzenia. Ryzyko rośnie przy długotrwałej, bardzo wybiórczej diecie, niedożywieniu oraz zaburzeniach wchłaniania. Szczególnej uwagi wymagają:

• Dzieci z ASD, które jedzą bardzo ograniczoną liczbę produktów i odrzucają warzywa oraz owoce.
• Seniorzy i osoby niesamodzielne, zwłaszcza gdy ich dieta jest mało urozmaicona.
• Osoby z zaburzeniami odżywiania lub znacznym niedożywieniem.
• Pacjenci z chorobami jelit i innymi zaburzeniami wchłaniania.
• Osoby z przewlekłym uzależnieniem od alkoholu lub ciężkimi chorobami przewlekłymi.

Podobne objawy mogą występować także w innych chorobach. Krwawienie z dziąseł, liczne siniaki lub wyraźne osłabienie wymagają konsultacji lekarskiej, a nie samodzielnego rozpoznania szkorbutu.

Gdzie znajduje się witamina C?

Witaminę C można dostarczać z codzienną dietą. Nie występuje wyłącznie w cytrusach, dlatego jadłospis można urozmaicać także warzywami, ziemniakami i kiszonkami. Orientacyjne źródła przedstawia tabela:

Witamina C jest wrażliwa na wysoką temperaturę, światło i długie przechowywanie. Część jej zawartości może zmniejszać się podczas gotowania, dlatego warto część warzyw i owoców spożywać na surowo, a warzywa poddawać możliwie krótkiej obróbce.

Jak leczy się szkorbut?

Leczenie polega na uzupełnieniu niedoboru kwasu askorbinowego oraz ustaleniu, dlaczego do niego doszło. Lekarz może zlecić między innymi oznaczenie stężenia witaminy C i morfologię krwi, która pomaga wykryć towarzyszącą niedokrwistość. Przy podejrzeniu choroby znaczenie ma także wywiad dotyczący odżywiania i chorób przewlekłych.

Dawkę suplementu ustala lekarz. Nie należy samodzielnie stosować wysokich dawek witaminy C, ponieważ mogą powodować między innymi nudności, biegunkę i zwiększać ryzyko kamicy nerkowej. Sama zmiana diety może nie wystarczyć, gdy niedobór jest głęboki albo wynika z zaburzeń wchłaniania.

Wystąpienie krwawiących dziąseł, licznych siniaków, bólu kończyn lub problemów z gojeniem ran nie oznacza automatycznie szkorbutu, ale jest powodem do konsultacji lekarskiej.

Najkrócej: odpowiedzią na pytanie „szkorbut – jaka witamina?” jest witamina C, czyli kwas askorbinowy. Jej niedobór zaburza produkcję kolagenu, a leczenie wymaga potwierdzenia przyczyny i prowadzenia suplementacji pod kontrolą specjalisty.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.