Na co pomaga korzeń pietruszki? Właściwości zdrowotne i zastosowanie
Korzeń pietruszki pomaga przede wszystkim wspierać wydalanie moczu, trawienie i prawidłowe ciśnienie krwi. Dostarcza też potasu, witaminy C, błonnika oraz związków o działaniu antyoksydacyjnym. W kuchni można jeść go na surowo lub po ugotowaniu, natomiast skoncentrowane ekstrakty wymagają większej ostrożności.
Co zawiera korzeń pietruszki?
Korzeń pietruszki pochodzi z odmiany korzeniowej pietruszki zwyczajnej (Petroselinum crispum). Nie należy utożsamiać go z natką. Obie części rośliny są jadalne, ale różnią się proporcjami składników odżywczych i zastosowaniem. Korzeń jest warzywem często wykorzystywanym we włoszczyźnie, zupach, surówkach i daniach pieczonych.
W 100 g surowego korzenia znajduje się około 55 kcal, 4,3 g błonnika i 562 mg potasu. Dostępne dane żywieniowe wskazują także na obecność witaminy C, kwasu foliowego, wapnia, magnezu, fosforu i żelaza. Najważniejsze składniki to:
- Witamina C wspierająca prawidłowe działanie układu odpornościowego i ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym.
- Potas uczestniczący w regulacji ciśnienia krwi oraz pracy mięśni i układu nerwowego.
- Błonnik wspierający perystaltykę jelit i poczucie sytości.
- Antyoksydanty, w tym flawonoidy i związki obecne w olejku eterycznym.
Na co pomaga korzeń pietruszki?
Korzeń nie jest lekiem na konkretne choroby, ale może być wartościowym elementem codziennej diety. Tradycyjnie przypisuje mu się działanie moczopędne, wiatropędne, rozkurczowe i łagodnie przeciwzapalne. Część tych właściwości wynika z obecności olejku eterycznego, część z zawartości potasu, witaminy C i błonnika.
| Dolegliwość | Działanie korzenia pietruszki | Co warto wiedzieć? |
|---|---|---|
| Wzdęcia i niestrawność | Może wspierać rozluźnienie mięśni gładkich jelit i ograniczać gromadzenie gazów. | Najbezpieczniej stosować go jako składnik posiłku, zwłaszcza po ugotowaniu. |
| Zmniejszona ilość oddawanego moczu | Działa moczopędnie, czyli może zwiększać wydalanie moczu. | Nie zastępuje diagnostyki ani leczenia chorób nerek i dróg moczowych. |
| Podwyższone ciśnienie | Potas wspiera prawidłową gospodarkę płynami i pracę układu krążenia. | Korzeń nie zastępuje leków ani zaleceń lekarza. |
| Mała podaż błonnika | Błonnik pomaga utrzymać prawidłową pracę jelit i zwiększa sytość posiłku. | Przy diecie ubogiej w błonnik trzeba zwiększać jego ilość stopniowo. |
Układ moczowy i działanie moczopędne
Korzeń pietruszki może zwiększać ilość wydalanego moczu, dlatego w tradycyjnym ziołolecznictwie wykorzystywano go przy uczuciu zatrzymania płynów i niewielkich obrzękach. Takie działanie nie oznacza jednak „oczyszczania” organizmu z wszystkich toksyn. Za usuwanie produktów przemiany materii odpowiadają przede wszystkim nerki, wątroba, płuca i skóra.
Przy bólu w okolicy nerek, pieczeniu podczas oddawania moczu, krwiomoczu, gorączce lub podejrzeniu kamicy potrzebna jest konsultacja medyczna. Sam napar nie powinien opóźniać leczenia infekcji ani choroby nerek.
Trawienie i wzdęcia
Związki obecne w korzeniu mogą łagodnie pobudzać wydzielanie soków trawiennych oraz rozluźniać mięśnie gładkie przewodu pokarmowego. Dzięki temu warzywo bywa dobrze tolerowane przy uczuciu ciężkości, wzdęciach i przejściowej niestrawności. Błonnik wspiera także perystaltykę jelit, choć u osób z wrażliwym przewodem pokarmowym jego duża ilość może początkowo nasilać gazy.
Potas, ciśnienie i ochrona komórek
Wysoka zawartość potasu sprawia, że korzeń pietruszki pasuje do diety wspierającej prawidłowe ciśnienie. Pojedynczy produkt nie obniży jednak ciśnienia w sposób porównywalny z leczeniem farmakologicznym. Znaczenie ma cały jadłospis, ilość soli, aktywność fizyczna i masa ciała.
Korzeń dostarcza również witaminy C i innych związków antyoksydacyjnych. W badaniach na zwierzętach sok z pietruszki wpływał na poziom glutationu oraz enzymów związanych z ochroną wątroby. Nie można na tej podstawie stwierdzić, że korzeń pietruszki leczy choroby wątroby lub „detoksykuje” organizm u ludzi.
Kto powinien uważać na korzeń pietruszki?
W zwykłych ilościach kulinarnych korzeń pietruszki jest dla większości osób bezpiecznym warzywem. Ostrożność dotyczy przede wszystkim naparów o większym stężeniu, olejków, preparatów z nasion i skoncentrowanych ekstraktów.
- Ciąża – apiol obecny w olejku pietruszkowym może pobudzać skurcze macicy. Kobiety w ciąży powinny zrezygnować z leczniczych dawek naparów, olejków i ekstraktów, a zwykłe ilości kulinarne omówić z lekarzem, jeśli istnieją dodatkowe przeciwwskazania.
- Choroby nerek lub zaburzenia gospodarki elektrolitowej – działanie moczopędne i wysoka zawartość potasu mogą wymagać indywidualnej oceny.
- Leki moczopędne i leki wpływające na potas – regularne stosowanie skoncentrowanych preparatów warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.
- Fotouczulenie – związki obecne w pietruszce mogą u części osób zwiększać wrażliwość skóry na słońce, szczególnie przy kontakcie ze skoncentrowanym sokiem lub olejkiem.
Mirystycyna i apiol występują w olejku eterycznym pietruszki. Sensacyjne informacje o psychoaktywnym działaniu nie dotyczą zwykłej porcji korzenia. Nie należy jednak samodzielnie stosować olejku ani dużych dawek nasion. Korzeń i natka nie mają takiego samego profilu zastosowania, dlatego preparatów z nasion nie można traktować jak zwykłej przyprawy.
Jak włączyć korzeń pietruszki do diety?
Surowy korzeń zachowuje więcej witaminy C, ale może być trudniejszy do strawienia. Po ugotowaniu, uduszeniu lub upieczeniu staje się miękki i łagodniejszy, dlatego taka forma często lepiej sprawdza się przy wrażliwym żołądku. Korzenia nie trzeba obierać, jeśli jest dokładnie umyty i pochodzi ze sprawdzonego źródła. Skórka dostarcza błonnika, choć można ją usunąć ze względów smakowych.
W kuchni sprawdzą się następujące zastosowania:
- dodatek do włoszczyzny, bulionu, zupy krem i gulaszu;
- surowe słupki podawane z dipem albo starty składnik surówki;
- purée przygotowane samodzielnie lub razem z ziemniakami;
- pieczone, duszone albo smażone kawałki jako zamiennik części marchwi, selera lub pasternaku.
Napar z korzenia pietruszki
Napar można przygotować jako domowy napój, ale nie należy traktować go jako leczenia infekcji, kamicy czy choroby nerek. Proporcje stosowane w tradycyjnych opracowaniach fitoterapeutycznych wyglądają następująco:
- Rozdrobnij około 1 łyżkę świeżego lub suszonego korzenia pietruszki.
- Zalej korzeń 1,5 szklanki wrzącej wody.
- Przykryj naczynie i zaparzaj przez około 15 minut.
- Przecedź napar i nie stosuj go regularnie bez konsultacji, jeśli masz chorobę nerek, jesteś w ciąży lub przyjmujesz leki moczopędne.
W przypadku nawracających wzdęć, obrzęków albo problemów z oddawaniem moczu ważniejsze od przedłużania kuracji jest ustalenie przyczyny objawów.
Korzeń pietruszki może urozmaicić dietę i dostarczyć potasu, błonnika oraz witaminy C. Najbezpieczniej korzystać z niego jako z warzywa, a po napary i ekstrakty sięgać ostrożnie, szczególnie w ciąży oraz przy chorobach nerek.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i ma wyłącznie charakter informacyjny. W przypadku chorób przewlekłych, ciąży, przyjmowania leków lub niepokojących objawów skonsultuj się z lekarzem.
