D-alfa-tokoferol – co to jest i jakie ma właściwości?

D-alfa-tokoferol to naturalna i biologicznie najbardziej aktywna forma witaminy E. Jest rozpuszczalnym w tłuszczach przeciwutleniaczem, który pomaga chronić błony komórkowe przed uszkodzeniami powodowanymi przez wolne rodniki. Oznaczenie „D” odróżnia go od syntetycznej formy „DL”, zwykle gorzej wykorzystywanej przez organizm.

Czym jest D-alfa-tokoferol?

D-alfa-tokoferol należy do rodziny tokoferoli, czyli związków tworzących witaminę E. Występuje naturalnie przede wszystkim w roślinach, zwłaszcza w olejach, nasionach i orzechach. Witamina E należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, dlatego jej obecność w posiłku zawierającym tłuszcz sprzyja przyswajaniu.

Litera „D” opisuje określoną konfigurację przestrzenną cząsteczki, nazywaną też stereoizomerem. Organizm rozpoznaje ją i wykorzystuje sprawniej niż część mieszaniny izomerów występującej w syntetycznym DL-alfa-tokoferolu. W suplementach można spotkać także stabilniejsze pochodne, takie jak octan D-alfa-tokoferylu. Po przetworzeniu w organizmie dostarczają one witaminy E.

D-alfa-tokoferol a DL-alfa-tokoferol – czym się różnią?

Najważniejsza różnica dotyczy pochodzenia i budowy przestrzennej. D-alfa-tokoferol jest formą naturalną, pozyskiwaną zwykle ze źródeł roślinnych. DL-alfa-tokoferol powstaje syntetycznie i zawiera mieszaninę stereoizomerów. Z tego powodu jego aktywność biologiczna oraz biodostępność są niższe.

Biodostępność oznacza część substancji, która po spożyciu zostaje wchłonięta i może zostać wykorzystana przez organizm. Nie należy jednak utożsamiać jej z całkowitym bezpieczeństwem ani z działaniem leczniczym. Przy porównywaniu preparatów trzeba też sprawdzić, czy etykieta wymienia sam tokoferol, czy jego pochodną, na przykład octan tokoferylu.

W praktyce naturalna forma jest często wybierana ze względu na lepsze wykorzystanie przez organizm. Nie oznacza to jednak, że każda osoba potrzebuje suplementacji ani że sama obecność przedrostka „D” przesądza o jakości całego produktu. Znaczenie mają także dawka, postać chemiczna, skład kapsułki i sposób przechowywania.

Jakie właściwości ma D-alfa-tokoferol?

Najlepiej poznaną funkcją D-alfa-tokoferolu jest działanie antyoksydacyjne. Wolne rodniki są reaktywnymi cząsteczkami powstającymi między innymi w czasie normalnych procesów metabolicznych. Gdy ich ilość przekracza możliwości obronne organizmu, pojawia się stres oksydacyjny.

Witamina E może przerywać reakcje utleniania lipidów, czyli tłuszczów obecnych między innymi w błonach komórkowych. Dzięki temu pomaga chronić te struktury przed uszkodzeniami. Jej rola obejmuje także ograniczanie utleniania wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Nie oznacza to, że D-alfa-tokoferol leczy choroby lub zatrzymuje starzenie organizmu.

Określenie „witamina młodości” odnosi się właśnie do właściwości przeciwutleniających witaminy E, a nie do potwierdzonego efektu odmładzającego. Jest to określenie popularne, lecz nie powinno zastępować precyzyjnego opisu jej funkcji biologicznych.

Gdzie występuje D-alfa-tokoferol?

Witamina E znajduje się w wielu produktach roślinnych. Jej ilość zależy od gatunku, sposobu przetwarzania i przechowywania żywności. Do naturalnych źródeł należą:

• oleje roślinne, między innymi słonecznikowy, rzepakowy, sojowy i oliwa z oliwek
• orzechy, w tym migdały i orzechy włoskie
• nasiona słonecznika, sezamu oraz pestki dyni
• produkty z pełnych ziaren i kiełków roślin
• niektóre produkty zwierzęce, takie jak żółtka jaj, masło i tłuste ryby

Sam D-alfa-tokoferol oraz jego pochodne są wrażliwe przede wszystkim na światło, tlen i niekorzystne warunki przechowywania. Oleje, nasiona i preparaty zawierające witaminę E najlepiej trzymać w szczelnie zamkniętym opakowaniu, w suchym i ciemnym miejscu, zgodnie z informacją producenta.

D-alfa-tokoferol to zatem naturalna forma witaminy E o wysokiej aktywności biologicznej. Najważniejsze przy odczytywaniu etykiety jest rozróżnienie oznaczeń „D” i „DL” oraz sprawdzenie, czy produkt zawiera tokoferol, czy jego pochodną. Jego podstawową właściwością pozostaje ochrona lipidów i błon komórkowych przed utlenianiem.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. W przypadku przyjmowania leków, ciąży, karmienia piersią lub chorób przewlekłych suplementację należy omówić z lekarzem albo farmaceutą.