Jak przygotować pokrzywę? Praktyczne porady i zastosowanie

Pokrzywę przygotujesz bezpiecznie wtedy, gdy zbierzesz młode liście z czystego miejsca, a następnie zneutralizujesz parzące włoski przez blanszowanie, siekanie, blendowanie lub suszenie. Ta sama roślina może trafić do kuchni, naparu albo ogrodu jako gnojówka, ale każda forma wymaga innego przygotowania.

Jak bezpiecznie zbierać pokrzywę?

Najlepszy okres na zbiór przypada zwykle od kwietnia do początku czerwca, przed kwitnieniem rośliny. Wybieraj młode, zdrowe pędy o jednolitym zielonym kolorze. Do zastosowań kulinarnych dobrze sprawdzają się rośliny o wysokości około 15–25 cm, szczególnie trzy lub cztery górne piętra liści. Po kwitnieniu starsze liście stają się twardsze i mniej delikatne, dlatego lepiej przeznaczyć je do suszenia niż do jedzenia.

Zbieraj pokrzywę z dala od ruchliwych dróg, wysypisk, opryskanych pól i terenów, na których mogły gromadzić się zanieczyszczenia. Najlepiej sprawdzi się własna działka albo czysta łąka. Ścinaj pędy nożyczkami lub sekatorem i wkładaj je do przewiewnego koszyka. Plastikowa reklamówka sprzyja zaparzaniu się roślin.

Podczas zbioru zabezpiecz skórę przed kontaktem z parzącymi włoskami:

• Załóż rękawice ogrodowe.
• Wybierz bluzkę lub kurtkę z długimi rękawami.
• Osłoń przedramiona, zwłaszcza gdy rośliny są wysokie.
• Użyj nożyczek albo sekatora zamiast odrywania pędów dłonią.
• Nie zbieraj liści uszkodzonych, przebarwionych ani zaatakowanych przez owady.

Po przyniesieniu pokrzywy do domu zanurz ją w misce z wodą, aby piasek opadł na dno. Następnie wypłucz liście na sicie i osusz. Do dalszej obróbki nadal używaj rękawic, ponieważ samo mycie nie zawsze natychmiast usuwa działanie parzących włosków.

Jak przygotować pokrzywę do jedzenia?

Świeże liście pokrzywy mogą parzyć, ale działanie włosków szybko ustępuje pod wpływem wysokiej temperatury albo mechanicznej obróbki. Najprostszą metodą dla początkujących jest krótkie blanszowanie.

Postępuj w następujący sposób:

1. Umyj pokrzywę w rękawicach i usuń grubsze łodygi oraz uszkodzone liście.
2. Włóż liście do wrzątku na około minutę, a następnie odcedź. Możesz też przelać je dokładnie wrzątkiem.
3. Przenieś pokrzywę do zimnej wody, jeśli chcesz zachować intensywny zielony kolor, po czym ponownie ją odcedź.
4. Posiekaj liście drobno albo zblenduj je na gładką masę.
5. Dodaj przygotowaną roślinę do zupy, farszu, pesto, pasty kanapkowej, omletu lub dania przygotowywanego podobnie jak szpinak.

Parzenie ustępuje także po bardzo drobnym krojeniu, przeciskaniu przez praskę, podsmażeniu albo wysuszeniu. Jeśli pokrzywa ma trafić do sałatki lub pesto, blanszowanie jest rozsądniejszym wyborem niż używanie całych, świeżych liści. Do naparu można wykorzystać świeżą, dokładnie umytą roślinę albo susz. Świeże liście parzy się krótko, a suszone zwykle około 10 minut pod przykryciem.

W kuchni pokrzywa może zastąpić część szpinaku. Pasuje do zup, jajek, twarożków, hummusu, farszu naleśnikowego i pierogowego, kopytek oraz pesto. Obróbka zmienia strukturę liści, ale nie wymaga skomplikowanego przepisu – najważniejsze jest wcześniejsze pozbawienie ich właściwości parzących.

Suszenie, sok czy blanszowanie – którą metodę wybrać?

Sposób przygotowania zależy od tego, czy chcesz przechować pokrzywę, wykorzystać ją od razu w kuchni, czy przygotować napój. Poniższe zestawienie ułatwia wybór:

Do suszenia rozłóż umyte i osuszone liście cienką warstwą w zacienionym, przewiewnym miejscu. Nie wystawiaj ich na ostre słońce. Możesz także użyć piekarnika ustawionego na niską temperaturę, z lekko uchylonymi drzwiczkami. Dobrze wysuszony surowiec powinien zachować zielony kolor. Przechowuj go w suchym, zacienionym miejscu, w papierowej torbie, woreczku z naturalnej tkaniny albo szczelnym pojemniku.

Sok przygotowuje się z umytych, rozdrobnionych liści. Zblendowaną masę można przecisnąć przez gazę. Świeży sok trzeba przechowywać w lodówce i traktować jako produkt nietrwały. Nie należy przypisywać mu działania leczniczego ani zastępować nim leczenia niedoboru żelaza, anemii czy chorób nerek.

Jak przygotować gnojówkę z pokrzywy?

Gnojówka z pokrzyw służy do nawożenia roślin, a nie do spożycia. Przygotuj ją w plastikowym wiadrze lub beczce, ponieważ metalowe naczynie może reagować z fermentującą cieczą. Pokrój około 0,5 kg świeżej pokrzywy, włóż ją do pojemnika i zalej mniej więcej 5 l wody, najlepiej deszczówki. Rośliny powinny zostać całkowicie przykryte.

Proces przygotowania wygląda następująco:

1. Pokrój łodygi i liście na mniejsze kawałki, aby łatwiej uwolniły składniki.
2. Zalej je wodą i ustaw pojemnik w ciepłym miejscu, z dala od okien i ciągów komunikacyjnych.
3. Przykryj naczynie materiałem przepuszczającym powietrze, na przykład gazą lub siatką, ale nie zamykaj go szczelnie.
4. Mieszaj zawartość raz dziennie, zapewniając dostęp tlenu i równomierną fermentację.
5. Po ustąpieniu piany i rozpadzie większości roślin przecedź płyn. Zależnie od temperatury proces trwa od kilku dni do kilku tygodni.

Gotową gnojówkę rozcieńczaj wodą w proporcji 1:10 przed podlewaniem gleby wokół roślin. Do oprysku stosuje się zwykle większe rozcieńczenie, około 1:20. Nie używaj jej bezpośrednio na każdą uprawę. Lepiej nie zasilać nią między innymi cebuli, czosnku, grochu, fasoli, roślin przeznaczonych do szybkiego zbioru oraz gatunków preferujących kwaśne podłoże, takich jak rododendrony, wrzosy i borówki.

Kto powinien uważać na pokrzywę?

Pokrzywa może wpływać na gospodarkę wodną organizmu i poziom glukozy, a także wchodzić w interakcje z lekami. Przy regularnym stosowaniu naparów, soku lub preparatów ziołowych skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza jeśli leczysz chorobę przewlekłą.

Szczególnej ostrożności wymagają następujące sytuacje:

• Stosowanie leków na cukrzycę, ponieważ pokrzywa może nasilać ich działanie.
• Przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych lub przeciwpłytkowych.
• Choroby nerek, obrzęki związane z niewydolnością serca albo stosowanie leków moczopędnych.
• Ciąża i karmienie piersią, gdyż użycie preparatów ziołowych powinno zostać omówione z lekarzem.
• Planowany zabieg chirurgiczny, gdy trzeba poinformować personel o przyjmowanych ziołach i suplementach.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku chorób przewlekłych, ciąży lub stosowania leków skonsultuj używanie pokrzywy z lekarzem lub farmaceutą.