Witamina K2 – MK4 czy MK7? Czym się różnią i co wybrać?
MK-4 i MK-7 to dwie formy witaminy K2. Nie ma wystarczających dowodów, by uznać jedną za zdrowszą od drugiej. Najważniejsza różnica dotyczy farmakokinetyki – MK-7 dłużej utrzymuje się we krwi, dlatego zwykle wygodniej stosować ją raz dziennie.
MK-4 czy MK-7 – czym różnią się te formy?
Witamina K2 to grupa związków zwanych menachinonami. Liczba po skrócie MK oznacza liczbę jednostek izoprenowych w bocznym łańcuchu cząsteczki. MK-4 ma cztery takie jednostki, a MK-7 – siedem.
Obie formy uczestniczą w aktywacji białek zależnych od witaminy K, między innymi osteokalcyny. Nie oznacza to jednak, że suplement z MK-7 zapewnia większe korzyści zdrowotne niż preparat z MK-4. Dostępne dane najlepiej potwierdzają różnice w budowie, źródłach i czasie utrzymywania się we krwi, a nie przewagę jednej formy w zapobieganiu chorobom.
MK-4 i MK-7 – porównanie
Najważniejsze różnice między menachinonem-4 a menachinonem-7 przedstawia tabela:
| Cecha | MK-4 | MK-7 |
|---|---|---|
| Łańcuch boczny | 4 jednostki izoprenowe | 7 jednostek izoprenowych |
| Typowe źródła | Produkty zwierzęce, między innymi jaja, sery i podroby | Produkty fermentowane, szczególnie natto z fermentowanej soi |
| Czas obecności we krwi | Krótszy, zwykle liczony w kilku godzinach | Dłuższy, od kilku do kilkudziesięciu godzin, w badaniach wykrywana do 48 godzin |
| Częstość stosowania w suplementach | Może wymagać częstszego przyjmowania | Zwykle jedna dawka dziennie |
| Status w Japonii | W dawce 45 mg może być stosowana jako lek na osteoporozę | Najczęściej występuje jako składnik suplementów |
MK-7 powstaje podczas fermentacji bakteryjnej, między innymi z udziałem Bacillus subtilis natto. Najbogatszym znanym źródłem tej formy jest natto. MK-4 występuje głównie w żywności pochodzenia zwierzęcego, a organizm może także wytwarzać ją z innych form witaminy K.
Dlaczego MK-7 dłużej utrzymuje się we krwi?
Dłuższy łańcuch izoprenowy zmienia właściwości fizykochemiczne cząsteczki. MK-7 jest bardziej lipofilna i po spożyciu pozostaje w krążeniu dłużej niż MK-4. Obie formy rozpuszczają się w tłuszczach, dlatego ich wchłanianie zależy między innymi od obecności tłuszczu w posiłku, żółci i prawidłowego trawienia lipidów.
W niewielkim badaniu u zdrowych kobiet jednorazowa dawka 420 µg MK-7 była wykrywalna we krwi do 48 godzin, natomiast MK-4 nie została wykryta. Po tygodniu przyjmowania 60 µg dziennie poziom MK-7 wzrósł u uczestniczek, a MK-4 nie podniosła wyraźnie stężenia we krwi. Badanie obejmowało jednak tylko 10 osób i mierzyło stężenia, a nie długoterminowe efekty zdrowotne.
To właśnie dłuższy czas obecności w osoczu sprawia, że MK-7 jest zwykle wygodniejsza w suplementacji. Nie dowodzi to jednak jej większej skuteczności w ochronie kości, naczyń ani w zapobieganiu złamaniom.
- MK-7 ma dłuższy łańcuch boczny i dłuższy okres półtrwania.
- MK-7 zwykle utrzymuje się we krwi dłużej po pojedynczej dawce.
- MK-4 szybciej znika z osocza, ale jej obecność we krwi nie opisuje całej dystrybucji w tkankach.
- Różnica w biodostępności nie oznacza automatycznie różnicy w korzyściach zdrowotnych.
Bezpieczeństwo i leki przeciwzakrzepowe
Osoby przyjmujące warfarynę, acenokumarol lub inne leki będące antagonistami witaminy K powinny skonsultować suplementację z lekarzem przed jej rozpoczęciem. Witamina K może zmieniać działanie tych leków i wpływać na wartość INR. Dotyczy to zarówno MK-4, jak i MK-7.
Nie zaczynaj, nie odstawiaj i nie zmieniaj dawki preparatu bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym. Szczególnej ostrożności wymagają także osoby z zaburzeniami krzepnięcia, kobiety w ciąży i podczas karmienia piersią oraz pacjenci przyjmujący wiele leków.
W Unii Europejskiej dla witaminy K obowiązują tylko dwa autoryzowane oświadczenia zdrowotne zgodnie z rozporządzeniem UE 432/2012. Witamina K:
- przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi,
- pomaga w utrzymaniu zdrowych kości.
Oświadczenia dotyczą witaminy K jako składnika, a nie konkretnej przewagi MK-4 lub MK-7. Nie można więc przedstawiać jednej z tych form jako udowodnionej ochrony przed miażdżycą, zawałem, osteoporozą czy złamaniami.
Co wybrać – MK-4 czy MK-7?
Jeśli wybierasz suplement dla wygody stosowania, najczęściej rozważa się MK-7, ponieważ jej dłuższa obecność we krwi sprzyja przyjmowaniu jednej dawki dziennie. Nie jest to jednak uniwersalne zalecenie ani dowód, że potrzebujesz suplementacji.
Przy wyborze preparatu przejdź przez te kroki:
- Sprawdź formę witaminy K2 – na etykiecie powinna znajdować się informacja MK-4 albo MK-7.
- Zweryfikuj ilość w porcji – dawki z badań nie są automatycznie zaleceniami dla każdej osoby.
- Uwzględnij sposób stosowania – MK-7 zwykle przyjmuje się raz dziennie, najlepiej z posiłkiem zawierającym tłuszcz.
- Skonsultuj suplement z lekarzem – ten krok jest konieczny przy warfarynie, acenokumarolu i innych lekach przeciwzakrzepowych.
W praktyce MK-7 częściej wybiera się ze względu na wygodę, a MK-4 pozostaje odrębną formą o innym profilu farmakokinetycznym. Żadnej z nich nie należy traktować jako zamiennika leczenia osteoporozy ani jako preparatu o potwierdzonej wyższości zdrowotnej nad drugą formą.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. W przypadku stosowania leków przeciwzakrzepowych suplementację witaminą K należy ustalić z lekarzem prowadzącym.
