Wypadanie włosów – jakie witaminy warto przyjmować?

Wypadanie włosów nie oznacza automatycznie niedoboru jednej konkretnej witaminy. Suplementacja ma sens przede wszystkim wtedy, gdy badania potwierdzą brak danego składnika. Bez diagnostyki może nie przynieść efektu, a nadmiar witaminy A lub selenu może nasilić problem.

Dlaczego włosy zaczynają wypadać?

Wypadanie włosów jest objawem, a nie samodzielną chorobą. Może towarzyszyć niedoborowi żelaza, niedokrwistości, zaburzeniom pracy tarczycy, zmianom hormonalnym, przewlekłemu stresowi, chorobom skóry głowy albo okresowi po infekcji czy porodzie. Włosy nie są dla organizmu priorytetem. Gdy brakuje energii, białka, żelaza lub innych składników, organizm najpierw zabezpiecza narządy niezbędne do życia, a dopiero później tkanki o dużym zapotrzebowaniu metabolicznym, takie jak mieszki włosowe.

Znaczenie ma także cykl wzrostu włosa. W fazie anagenu włos aktywnie rośnie, zwykle przez 2–7 lat. Następnie przechodzi krótką fazę katagenu, trwającą około 2 tygodni, a później fazę telogenu, czyli spoczynku, która trwa około 12 tygodni. Dopiero po niej włos wypada. Z tego powodu nawet prawidłowo dobrane uzupełnienie niedoboru nie daje natychmiastowego rezultatu.

1. Anagen – mieszek intensywnie produkuje włos.
2. Katagen – wzrost włosa zatrzymuje się, a mieszek się kurczy.
3. Telogen – włos pozostaje w mieszku w fazie spoczynku.
4. Egzogen – stary włos wypada, robiąc miejsce nowemu.

Dlaczego suplementacja bez badań jest błędem?

Preparat zawierający wiele witamin nie rozwiąże problemu, jeśli przyczyną wypadania jest na przykład choroba tarczycy, łysienie androgenowe, łysienie plackowate albo reakcja organizmu na stres. W takiej sytuacji przyjmowanie przypadkowego kompleksu może tylko opóźnić właściwe rozpoznanie.

Punktem wyjścia jest konsultacja z lekarzem i dobór badań do objawów. Przy rozlanym wypadaniu często bierze się pod uwagę morfologię krwi, ferrytynę, TSH oraz stężenie witaminy D. W niektórych przypadkach potrzebne są także badania witaminy B12, folianów, cynku, hormonów lub ocena skóry głowy.

Ferrytyna i żelazo

Ferrytyna odzwierciedla zapasy żelaza w organizmie. Niskie wartości mogą towarzyszyć telogenowemu wypadaniu włosów nawet wtedy, gdy morfologia nie wskazuje jeszcze na jawną niedokrwistość. W publikacjach pojawiają się różne progi istotne dla włosów, między innymi poniżej 30–40 µg/l, a niekiedy także wartości poniżej 70 µg/l. Nie istnieje jednak jedna uniwersalna „optymalna” wartość dla każdej osoby. Wynik należy ocenić razem z morfologią, objawami, płcią, miesiączkami, dietą i przyczyną niedoboru.

Żelaza nie powinno się przyjmować profilaktycznie bez rozpoznania. Nadmiar może powodować działania niepożądane, a prawidłowe uzupełnienie wymaga ustalenia dawki i czasu leczenia.

Witamina D i TSH

Niski poziom witaminy D często współwystępuje z niektórymi rodzajami łysienia, szczególnie z łysieniem plackowatym. Dane dotyczące łysienia telogenowego i androgenowego są mniej jednoznaczne. Oznacza to, że suplementacja może pomóc osobie z niedoborem, ale nie jest uniwersalnym leczeniem każdego typu wypadania.

TSH pomaga ocenić pracę tarczycy. Zarówno niedoczynność, jak i inne zaburzenia hormonalne mogą wpływać na cykl włosa, dlatego sama witamina D lub biotyna nie zastąpią diagnostyki endokrynologicznej.

Jakie witaminy i minerały mogą mieć znaczenie?

Największe znaczenie ma wyrównanie rzeczywistego niedoboru, a nie wybór preparatu z najdłuższym składem. Poniższe zestawienie pokazuje, w jakich sytuacjach poszczególne składniki mogą być rozważane.

Biotyna – ważna przy niedoborze, ale często przeceniana

Biotyna jest jednym z najczęściej reklamowanych składników preparatów na włosy. Bierze udział w przemianach aminokwasów i wspiera procesy związane z produkcją keratyny, jednak jej niedobór u osób zdrowych, odżywiających się różnorodnie, występuje rzadko. Nie ma dobrych dowodów, że duże dawki biotyny poprawiają wzrost włosów przy prawidłowym poziomie tej witaminy.

Niedobór może pojawić się między innymi przy zaburzeniach wchłaniania, długotrwałym żywieniu pozajelitowym, ciąży, alkoholizmie lub bardzo częstym spożywaniu surowych jaj. Wysokie dawki biotyny mogą także zaburzać wyniki niektórych badań laboratoryjnych, między innymi hormonów i markerów sercowych. Przed pobraniem krwi trzeba poinformować personel o jej przyjmowaniu.

Cynk, witamina B12 i pozostałe witaminy z grupy B

Cynk uczestniczy w syntezie białek i regeneracji skóry. Jego niedobór jest bardziej prawdopodobny przy diecie eliminacyjnej, chorobach przewodu pokarmowego, niedożywieniu lub zaburzeniach wchłaniania. Suplementacja bez potwierdzenia niedoboru może prowadzić do nudności i zaburzeń gospodarki miedzią.

Witamina B12 jest istotna dla produkcji czerwonych krwinek i podziałów komórkowych. Jej niedobór częściej dotyczy osób na diecie wegańskiej, osób z zaburzeniami wchłaniania oraz pacjentów przyjmujących niektóre leki. Kwas foliowy i pozostałe witaminy z grupy B również są potrzebne do prawidłowego metabolizmu, ale ich dodatkowe przyjmowanie nie poprawi włosów, jeśli poziom jest prawidłowy.

Witamina A, C i E

Witamina A jest potrzebna skórze i mieszków włosowych, ale jej suplementacja wymaga ostrożności. Zarówno niedobór, jak i nadmiar mogą pogorszyć kondycję włosów. Witamina C ma najlepiej uzasadnioną rolę pośrednią, ponieważ zwiększa wchłanianie żelaza z produktów roślinnych. Sam prawidłowy poziom witaminy C nie jest jednak dowodem, że jej większa dawka zatrzyma wypadanie.

Witamina E działa antyoksydacyjnie, lecz dane dotyczące jej samodzielnego stosowania w łysieniu są niejednoznaczne. Nie należy traktować jej jako podstawowego suplementu przy każdym rodzaju utraty włosów.

Kiedy suplementy mogą zaszkodzić?

Większa dawka nie oznacza lepszego działania. Szczególnej ostrożności wymagają składniki magazynowane w organizmie oraz te, dla których różnica między ilością potrzebną a toksyczną jest niewielka.

Witamina A w nadmiarze może powodować suchość skóry, bóle głowy, zaburzenia widzenia oraz wypadanie włosów. Dla dorosłych górny tolerowany poziom spożycia preformowanej witaminy A wynosi 10 000 IU dziennie, ale indywidualna wrażliwość i źródła witaminy mają znaczenie. Nie łącz kilku preparatów zawierających witaminę A bez konsultacji.

Selen ma wąski margines bezpieczeństwa. Zarówno niedobór, jak i nadmiar mogą prowadzić do wypadania włosów, łamliwości paznokci i innych objawów. Nie powinien być dodawany do suplementacji „na wszelki wypadek”.

Dieta jako podstawa wsparcia włosów

Najbezpieczniejszym sposobem dostarczania większości składników jest różnorodna dieta z odpowiednią ilością białka, energii i produktów roślinnych. Model śródziemnomorski dostarcza warzyw, owoców, roślin strączkowych, ryb, orzechów, pełnych ziaren i tłuszczów nienasyconych.

W codziennym jadłospisie mogą znaleźć się następujące źródła składników potrzebnych do prawidłowej pracy mieszków włosowych:

• Żelazo – mięso, ryby, jaja, soczewica, fasola, pestki dyni i kasze.
• Cynk – mięso, ryby, nabiał, pestki dyni, nasiona, orzechy i pełnoziarniste pieczywo.
• Witaminy z grupy B – jaja, produkty mleczne, mięso, rośliny strączkowe, orzechy i kasza gryczana.
• Witamina B12 – ryby, mięso, jaja i nabiał, a przy diecie wegańskiej preparat dobrany do potrzeb.
• Witamina C – papryka, natka pietruszki, brokuły, owoce jagodowe i cytrusy.
• Kwasy omega-3 – tłuste ryby morskie, siemię lniane, orzechy włoskie i oleje roślinne.

Witamina C może poprawić przyswajanie żelaza niehemowego, dlatego warto łączyć rośliny strączkowe lub pestki z warzywami i owocami bogatymi w ten składnik. Przy diecie eliminacyjnej, ciąży, laktacji lub chorobach przewodu pokarmowego jadłospis i suplementację najlepiej ustalić z lekarzem lub dietetykiem.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Suplement nie powinien opóźniać rozpoznania choroby. Konsultacja jest potrzebna szczególnie wtedy, gdy wypadanie jest nagłe, nasilone albo towarzyszą mu inne objawy.

1. Oceń nasilenie problemu – pilnej konsultacji wymagają widoczne ogniska bez włosów, szybkie przerzedzenie lub wypadanie „garściami”.
2. Sprawdź czas trwania – jeśli problem utrzymuje się dłużej niż 2–3 miesiące, nie poprzestawaj na samodzielnej suplementacji.
3. Zwróć uwagę na objawy towarzyszące – zmęczenie, bladość, zaburzenia miesiączkowania, zmiany masy ciała, kołatanie serca lub dolegliwości skórne wymagają szerszej oceny.
4. Przekaż lekarzowi ważne informacje – powiedz o niedawnej infekcji, porodzie, diecie eliminacyjnej, chorobach przewodu pokarmowego i wszystkich przyjmowanych preparatach.
5. Wykonaj badania dobrane do sytuacji – często rozważa się morfologię, ferrytynę, TSH i witaminę D, a dalszy zakres zależy od wywiadu i badania.

Najrozsądniejsza odpowiedź na pytanie „wypadanie włosów – jakie witaminy przyjmować?” brzmi: najpierw ustalić przyczynę, potem uzupełnić potwierdzony niedobór i dać włosom kilka miesięcy na przejście przez cykl wzrostu. Suplementy mogą wspierać leczenie, ale nie zastępują diagnostyki ani leczenia choroby, która wywołała problem.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku nasilonego lub długotrwałego wypadania włosów skonsultuj się z lekarzem.