Na co pomaga witamina K2? Właściwości i zastosowanie

Witamina K2, czyli menachinon, pomaga utrzymać prawidłowy stan kości i uczestniczy w krzepnięciu krwi. W gospodarce wapniowej działa jak „kierownik” – aktywuje białka, które pomagają wiązać wapń w kościach i ograniczają jego odkładanie w tkankach miękkich. Nie jest tym samym co witamina K1, choć obie należą do tej samej grupy.

Czym różnią się witaminy K1 i K2?

Witamina K1, nazywana filochinonem, występuje głównie w zielonych warzywach i jest dobrze znana z udziału w prawidłowym krzepnięciu krwi. Witamina K2 obejmuje grupę menachinonów. Organizm wykorzystuje ją także w tkankach pozawątrobowych, między innymi w kościach i ścianach naczyń.

Obie formy są rozpuszczalne w tłuszczach, dlatego ich wchłanianie może być lepsze, gdy zostaną przyjęte wraz z posiłkiem zawierającym tłuszcz. W przypadku K2 szczególne znaczenie mają formy MK-4 i MK-7.

Jak witamina K2 działa w organizmie?

K2 jest kofaktorem enzymów uczestniczących w karboksylacji. To proces aktywacji określonych białek. Bez odpowiedniej ilości witaminy K pozostają one w dużej mierze nieaktywne i gorzej wiążą wapń.

Dwa białka szczególnie istotne dla działania K2 to:

• Osteokalcyna – wiąże wapń w tkance kostnej i uczestniczy w jej mineralizacji.
• MGP, czyli matrix Gla protein – bierze udział w regulacji wapnia w ścianach naczyń krwionośnych.

Uproszczony mechanizm działania wygląda następująco:

1. Witamina D3 zwiększa wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego.
2. Witamina K2 aktywuje osteokalcynę oraz MGP.
3. Aktywne białka pomagają wykorzystać wapń w kościach i ograniczają jego nieprawidłowe odkładanie w tkankach miękkich.

Nie oznacza to, że suplement K2 „czyści żyły” ani że samodzielnie usuwa istniejące zwapnienia. Badania dotyczące wpływu suplementacji na naczynia są obiecujące, ale nie uzasadniają takich uproszczonych obietnic.

Na co pomaga witamina K2?

Najlepiej potwierdzone funkcje witaminy K obejmują kości i krzepnięcie. W Unii Europejskiej dopuszczone oświadczenia zdrowotne dotyczą utrzymania prawidłowego stanu kości oraz prawidłowego krzepnięcia krwi. Badania nad wpływem K2 na naczynia i inne procesy trwają, dlatego tych obszarów nie należy przedstawiać jako pewnego leczenia.

Najważniejsze znaczenie witaminy K2 wiąże się z:

• Kośćmi – aktywowana osteokalcyna pomaga wiązać wapń w tkance kostnej. K2 może być jednym z elementów profilaktyki osłabienia kości, ale nie zastępuje diagnostyki ani leczenia osteoporozy.
• Gospodarką wapniową – wraz z witaminą D3 uczestniczy w procesach, które wpływają na wchłanianie i wykorzystanie wapnia.
• Układem krwionośnym – aktywacja MGP wiąże się z mechanizmami ograniczającymi zwapnienie ścian naczyń, jednak suplementacja nie jest sposobem leczenia miażdżycy.
• Krzepnięciem krwi – witamina K jest potrzebna do aktywacji białek uczestniczących w tworzeniu skrzepu.

Nie ma wystarczających dowodów, aby przypisywać K2 działanie odchudzające, „oczyszczanie żył” czy zapobieganie wszystkim chorobom serca. Takie twierdzenia wykraczają poza to, co można rzetelnie wnioskować z dostępnych danych.

MK-4 czy MK-7 – którą formę wybrać?

MK-4 i MK-7 różnią się budową oraz czasem utrzymywania się we krwi. W suplementach częściej spotyka się MK-7, ponieważ pozostaje w organizmie dłużej i zwykle może być stosowana w mniejszych, pojedynczych porcjach dobowych.

Dlatego w preparatach przeznaczonych do codziennego stosowania często wybiera się MK-7, szczególnie w formie all-trans. Nie oznacza to jednak, że każda osoba potrzebuje suplementu ani że sama forma gwarantuje efekt zdrowotny.

Gdzie występuje witamina K2?

Najbogatszym naturalnym źródłem K2 jest natto, czyli fermentowana soja. W europejskiej diecie produkt ten jest mało popularny, a pozostałe źródła zwykle dostarczają mniejszych ilości menachinonów.

W diecie można znaleźć K2 przede wszystkim w:

• natto,
• serach dojrzewających i niektórych serach pleśniowych,
• żółtkach jaj,
• maśle i pełnotłustych produktach mlecznych,
• podrobach oraz wybranych produktach fermentowanych.

Zawartość K2 zależy od rodzaju produktu, sposobu żywienia zwierząt i procesu fermentacji. Zielone warzywa, takie jak jarmuż, szpinak czy natka pietruszki, są przede wszystkim źródłem witaminy K1, a nie K2.

Witamina K2 z D3 – czy warto łączyć obie witaminy?

Witamina D3 i K2 działają na różnych etapach gospodarki wapniowej. D3 wspiera wchłanianie wapnia z jelit, natomiast K2 aktywuje białka zależne od witaminy K, które uczestniczą w wykorzystaniu tego minerału w organizmie.

To biologiczne uzupełnianie się nie oznacza, że witaminę D3 zawsze trzeba przyjmować z K2. Nie ma jednej oficjalnej proporcji D3 do K2, która obowiązywałaby wszystkich. Dobór suplementacji zależy od diety, wyników badań, wieku, chorób przewlekłych i przyjmowanych leków.

Obie witaminy rozpuszczają się w tłuszczach. Jeśli stosujesz preparat w kapsułce lub kroplach, przyjmuj go zgodnie z etykietą, najlepiej podczas posiłku zawierającego tłuszcz. Osoby z zaburzeniami wchłaniania tłuszczów powinny omówić suplementację z lekarzem.

Jak bezpiecznie stosować suplement K2?

Suplement nie powinien automatycznie zastępować urozmaiconej diety. Przed wyborem preparatu sprawdź formę witaminy, ilość K2 w porcji i to, czy nie dubluje się ona z innymi przyjmowanymi produktami.

Przy planowaniu suplementacji zwróć uwagę na następujące kwestie:

• Wybierz dawkę zgodną z zaleceniem producenta lub specjalisty, bez samodzielnego zwiększania ilości.
• Przyjmuj K2 z posiłkiem zawierającym tłuszcz, jeśli forma preparatu tego wymaga.
• Uwzględnij dietę, wiek, stan kości, poziom witaminy D oraz choroby przewlekłe.
• Przy zaburzeniach wchłaniania, chorobach wątroby lub nerek skonsultuj preparat przed rozpoczęciem stosowania.

Najważniejsze ostrzeżenie dotyczy leków przeciwzakrzepowych będących antagonistami witaminy K, zwłaszcza warfaryny i acenokumarolu. K2 może zmieniać działanie tych leków i wpływać na parametry krzepnięcia. Nie rozpoczynaj, nie odstawiaj ani nie zmieniaj dawki suplementu bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym. Dotyczy to także osób leczonych z powodu zaburzeń krzepnięcia.

Seniorzy, osoby z ograniczoną dietą, zaburzeniami wchłaniania tłuszczów lub niedoborem witaminy D mogą wymagać indywidualnej oceny, ale sama przynależność do jednej z tych grup nie jest automatycznym wskazaniem do przyjmowania K2.

Witamina K2 wspiera prawidłowy stan kości i krzepnięcie krwi, a jej znaczenie wynika przede wszystkim z aktywacji osteokalcyny i MGP. Najczęściej wybieraną formą suplementacyjną jest MK-7, lecz o potrzebie stosowania preparatu decydują dieta, stan zdrowia i leki, a nie popularność produktu.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Szczególnej ostrożności wymagają osoby przyjmujące warfarynę, acenokumarol lub inne leki wpływające na krzepnięcie krwi, a także osoby z chorobami nerek, wątroby lub zaburzeniami wchłaniania.