Witamina C lewoskrętna – co to jest i czy istnieje?

Lewoskrętna witamina C nie istnieje. To określenie jest błędem wynikającym z pomieszania dwóch różnych właściwości chemicznych. Witamina C, czyli kwas L-askorbinowy, ma konfigurację L, ale jest prawoskrętna. Nazwa „lewoskrętna witamina C” to chwyt marketingowy, za który nie ma powodu dopłacać.

Czym jest witamina C?

Witamina C to kwas L-askorbinowy, związek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Człowiek nie syntetyzuje go samodzielnie, dlatego dostarcza go wraz z żywnością lub suplementami. Kwas L-askorbinowy uczestniczy między innymi w syntezie kolagenu, wspiera przyswajanie żelaza i pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.

Pod względem chemicznym witamina C występująca w owocach i warzywach oraz kwas L-askorbinowy wytwarzany syntetycznie to ten sam związek. Pochodzenie nie zmienia jego konfiguracji ani podstawowego działania biologicznego.

Dlaczego litera „L” nie oznacza lewoskrętności?

Źródłem nieporozumienia jest litera „L” w nazwie kwas L-askorbinowy. Oznacza ona określoną konfigurację przestrzenną cząsteczki, czyli sposób ułożenia jej atomów i grup chemicznych. Nie opisuje kierunku, w którym związek skręca płaszczyznę światła spolaryzowanego.

Skręcalność optyczną oznacza się osobno znakami „+” i „−”. Znak „+” wskazuje skręcalność prawoskrętną, a „−” lewoskrętną. Właściwości te nie wynikają automatycznie z oznaczenia L lub D. Związek o konfiguracji L może być prawo- albo lewoskrętny, zależnie od swojej budowy.

W przypadku witaminy C sytuacja wygląda następująco:

• Kwas L-askorbinowy ma konfigurację L i dodatnią skręcalność optyczną, dlatego jest prawoskrętny.
• Kwas D-askorbinowy jest lewoskrętnym izomerem, ale nie jest witaminą C.
• Oznaczenia L/D dotyczą konfiguracji cząsteczki, a oznaczenia +/− dotyczą zachowania światła spolaryzowanego.
• Nie istnieje osobna, „lepsza” lewoskrętna odmiana witaminy C.

Kwas D-askorbinowy ma taki sam wzór sumaryczny jak kwas L-askorbinowy, lecz inne ułożenie przestrzenne atomów. Organizm człowieka nie wykorzystuje go jako witaminy. Związek ten może być stosowany w przemyśle spożywczym jako przeciwutleniacz lub konserwant, ale nie zastępuje kwasu L-askorbinowego.

Skąd wziął się mit o lewoskrętnej witaminie C?

Najprawdopodobniej z błędnego odczytania litery „L”. W materiałach reklamowych zaczęto przedstawiać ją jako dowód na istnienie lewoskrętnej, bardziej naturalnej albo lepiej przyswajalnej formy witaminy. Taki opis sugeruje przewagę nad zwykłym kwasem askorbinowym, choć nie wynika ona z chemii tego związku.

Marketing może też wykorzystywać przeciwstawienie „naturalnej” witaminy C z owoców i „sztucznej” witaminy z apteki. W tym przypadku również łatwo o błąd. Jeżeli oba produkty zawierają kwas L-askorbinowy, jest to ta sama substancja, niezależnie od tego, czy pochodzi z surowca roślinnego, czy została otrzymana w procesie syntezy.

Przy wyborze preparatu większe znaczenie ma rzeczywisty skład niż hasło na froncie opakowania. Zwróć uwagę na następujące kwestie:

• Sprawdź, czy składnik został opisany jako kwas L-askorbinowy lub jedna z jego soli, a nie jako „lewoskrętna witamina C”.
• Nie traktuj wyższej ceny jako dowodu większej skuteczności lub lepszego wchłaniania.
• Porównuj ilość witaminy C w porcji oraz postać preparatu, zamiast kierować się hasłami o wyjątkowej skręcalności.
• Pamiętaj, że naturalne pochodzenie nie tworzy nowej odmiany chemicznej witaminy C.

Co warto zapamiętać?

Witamina C jest prawoskrętnym kwasem L-askorbinowym. Litera „L” opisuje konfigurację przestrzenną, a nie skręcanie światła w lewo. Lewoskrętny kwas D-askorbinowy istnieje, lecz nie ma aktywności biologicznej witaminy C. Dlatego preparat oznaczony jako „lewoskrętna witamina C” nie oferuje z tego powodu dodatkowej korzyści.