Jak długo podawać witaminę D dla dzieci?
Witaminę D3 warto podawać dziecku od pierwszych dni życia przez cały okres dzieciństwa i dojrzewania. W Polsce najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest suplementacja całoroczna, choć u starszych dzieci w ściśle określonych warunkach można rozważyć przerwę latem.
Jak długo podawać dziecku witaminę D?
U niemowląt suplementację rozpoczyna się od pierwszych dni życia, niezależnie od tego, czy dziecko jest karmione piersią, czy mlekiem modyfikowanym. Po ukończeniu pierwszego roku życia nadal podaje się dawkę profilaktyczną, dostosowaną do wieku, masy ciała, diety i ekspozycji na słońce.
W praktyce zaleca się kontynuowanie suplementacji przez cały rok. Stała pora podawania – na przykład przy jednym z codziennych posiłków – ułatwia wyrobienie nawyku i ogranicza ryzyko pominięcia dawki. Mowa o profilaktyce u zdrowego dziecka. Dawki lecznicze stosowane przy potwierdzonym niedoborze ustala lekarz.
Dlaczego w Polsce suplementacja często jest potrzebna przez cały rok?
Cholekalcyferol, czyli witamina D3, powstaje w skórze pod wpływem promieniowania UVB. W Polsce od jesieni do wiosny kąt padania promieni słonecznych jest jednak zbyt mały, aby skóra regularnie wytwarzała wystarczającą ilość witaminy D.
Także latem synteza skórna nie zawsze pokrywa zapotrzebowanie dziecka. Ogranicza ją odzież, przebywanie w cieniu, stosowanie kremów z filtrem oraz indywidualna karnacja. Niemowląt nie powinno się wystawiać na bezpośrednie słońce, a starsze dzieci wymagają ochrony skóry przed promieniowaniem.
Dieta również nie zawsze wystarcza. Witamina D znajduje się między innymi w tłustych rybach morskich, żółtkach i produktach wzbogacanych, ale dzieci zwykle spożywają jej zbyt mało, aby całkowicie pokryć zapotrzebowanie. Mleko kobiece zawiera niewielką ilość witaminy D. Z kolei w przypadku mleka modyfikowanego trzeba uwzględnić zawartość witaminy w mieszance przy obliczaniu dodatkowej suplementacji.
Jaką dawkę witaminy D podawać dziecku?
Poniższe wartości dotyczą profilaktycznej suplementacji zdrowych dzieci. Dawka jest podana w IU, czyli j.m. – jednostkach międzynarodowych. W przypadku dzieci z otyłością, wcześniaków lub chorobami przewlekłymi lekarz może zalecić inne postępowanie.
| Wiek dziecka | Zalecana dawka profilaktyczna | Uwagi |
|---|---|---|
| 0–6 miesięcy | 400 IU na dobę | Niezależnie od sposobu karmienia |
| 6–12 miesięcy | 400–600 IU na dobę | Trzeba uwzględnić witaminę D dostarczaną z dietą i mlekiem modyfikowanym |
| 1–10 lat | 600–1000 IU na dobę | Dawka zależy między innymi od masy ciała, diety i ekspozycji na słońce |
| 11–18 lat | 1000–2000 IU na dobę | U nastolatków znaczenie ma masa ciała i styl życia |
U dzieci z nadwagą lub otyłością zapotrzebowanie może być większe, czasem nawet dwukrotnie. Takiej dawki nie należy ustalać samodzielnie. Podobnie postępuje się w przypadku wcześniaków, zaburzeń wchłaniania, chorób nerek lub wątroby oraz długotrwałego stosowania niektórych leków.
Sprawdź na opakowaniu, ile witaminy D zawiera jedna kropla, kapsułka lub naciśnięcie pompki. 400 IU nie zawsze oznacza jedną kroplę. Nie przenoś sposobu dawkowania z jednego preparatu na inny. Wartość w mikrogramach można przeliczyć następująco: 400 IU to 10 µg, a 600 IU to 15 µg.
Czy latem można zrobić przerwę?
Przerwa wakacyjna jest teoretycznie możliwa u zdrowych, starszych dzieci, jeśli regularnie przebywają na zewnątrz i mają odpowiednią ekspozycję skóry na słońce. W polskich warunkach trudno jednak zagwarantować, że synteza skórna będzie wystarczająca każdego dnia.
Warunki, które musiałyby być spełnione, obejmują:
- około 15 minut ekspozycji w godzinach okołopołudniowych
- odsłonięcie mniej więcej 18% powierzchni ciała, na przykład przedramion i podudzi
- brak kremu z filtrem na odsłoniętej skórze podczas krótkiej ekspozycji
- brak ryzyka zaczerwienienia lub poparzenia skóry
W praktyce ubranie, pogoda, cień, filtr przeciwsłoneczny, karnacja i nieregularny tryb dnia sprawiają, że te warunki rzadko występują jednocześnie. Dlatego wielu pediatrów zaleca podawanie witaminy D przez cały rok, szczególnie u niemowląt, dzieci mało przebywających na dworze i tych, które stale używają ochrony przeciwsłonecznej.
Przy podejmowaniu decyzji można kierować się następującym schematem:
- Ustal wiek dziecka i sprawdź przypisaną mu dawkę profilaktyczną.
- Dodaj witaminę D pochodzącą z mleka modyfikowanego lub innych produktów wzbogacanych.
- Oceń, czy dziecko regularnie przebywa na słońcu i czy ekspozycja jest rzeczywiście wystarczająca.
- W razie wcześniactwa, otyłości, choroby przewlekłej lub wątpliwości skonsultuj dawkę z pediatrą.
Jeżeli nie masz pewności, czy letnia ekspozycja spełnia te warunki, kontynuacja całorocznej suplementacji jest prostsza i zwykle bezpieczniejsza niż samodzielne zgadywanie.
Na co uważać przy podawaniu witaminy D?
Ryzyko przedawkowania przy prawidłowej dawce profilaktycznej jest niewielkie, ale może wzrosnąć, gdy dziecko otrzymuje witaminę D z kilku źródeł. Sprawdź skład kropli, multiwitaminy, tranu, mleka modyfikowanego i produktów wzbogacanych. Ustal też, który opiekun podaje preparat, aby nie doszło do powtórzenia dawki.
Po pominięciu jednego dnia nie podawaj następnego dnia podwójnej porcji. Wróć do zwykłego schematu. Jeśli dziecko otrzymało przypadkowo dużą ilość preparatu albo pojawiły się uporczywe wymioty, brak apetytu, silne pragnienie, senność lub częste oddawanie moczu, skontaktuj się z lekarzem.
Wcześniactwo, choroby przewlekłe, zaburzenia wchłaniania, otyłość i stałe przyjmowanie leków wymagają indywidualnego ustalenia dawki. Dawki lecznicze przy potwierdzonym niedoborze nie powinny być dobierane na podstawie tabeli profilaktycznej.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku wątpliwości dotyczących dawki, choroby dziecka lub podejrzenia niedoboru skonsultuj się z pediatrą.
