Na co pomaga maca? Właściwości i zastosowanie korzenia maca

Korzeń maca (Lepidium meyenii) to andyjska roślina zaliczana do adaptogenów. Może wspierać witalność, libido i płodność, a także łagodzić niektóre objawy menopauzy. Dowody naukowe są jednak ograniczone, a wyniki badań nad hormonami i płodnością nie zawsze są一致ne.

Czym jest maca i jak działa?

Maca, nazywana także pieprzycą peruwiańską, należy do rodziny kapustowatych. Jej jadalną część stanowi bulwiasty korzeń, od wieków wykorzystywany w Andach jako składnik diety. Roślina rośnie na dużych wysokościach, w trudnych warunkach klimatycznych.

Określenie „adaptogen” odnosi się do roślin, którym przypisuje się wsparcie zdolności organizmu do reagowania na stres i utrzymywania homeostazy. W przypadku macy nie oznacza to leczenia stresu ani chorób. Badania wskazują raczej na możliwe działanie wspierające energię, wydolność i samopoczucie. Za aktywność biologiczną odpowiadają między innymi makamidy, polifenole, sterole i glukozynolany.

Na co pomaga maca?

Najwięcej uwagi poświęcono wpływowi macy na funkcje seksualne, płodność, samopoczucie oraz wydolność. Zakres potencjalnych korzyści można ująć następująco:

• Libido i funkcje seksualne – niewielkie badania z udziałem ludzi sugerują możliwą poprawę pożądania u kobiet i mężczyzn. Efekt nie musi wynikać ze wzrostu testosteronu, ponieważ w części badań poziom tego hormonu pozostawał bez zmian.
• Płodność mężczyzn – niektóre badania wskazują na wzrost objętości nasienia, liczby lub ruchliwości plemników. Wyniki przeglądów naukowych pozostają jednak niejednoznaczne, dlatego maca nie zastępuje diagnostyki i leczenia niepłodności.
• Objawy menopauzy – ograniczone badania kliniczne sugerują możliwe złagodzenie uderzeń gorąca, zmęczenia, obniżonego nastroju, problemów ze snem i zaburzeń libido. Nie należy traktować jej jako zamiennika hormonalnej terapii menopauzalnej.
• Energia i wydolność – część badań na ludziach i zwierzętach wskazuje na możliwe wsparcie wytrzymałości fizycznej. Wyników badań na zwierzętach nie można bezpośrednio przenosić na ludzi.
• Koncentracja i odporność na stres – działanie adaptogenne jest prawdopodobne, ale dowody kliniczne są słabsze niż w przypadku zastosowań związanych z libido. Nie ma podstaw, by obiecywać poprawę pamięci lub leczenie zaburzeń nastroju.
• Ochrona antyoksydacyjna – związki obecne w korzeniu mogą ograniczać stres oksydacyjny w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach. Nie oznacza to potwierdzonego zapobiegania nowotworom, cukrzycy ani chorobom serca u ludzi.

Ważne jest rozróżnienie między tradycyjnym zastosowaniem a działaniem potwierdzonym klinicznie. Maca nie została wiarygodnie wykazana jako środek podnoszący testosteron u zdrowych mężczyzn. Nie powinna też być przedstawiana jako preparat leczący zaburzenia hormonalne.

Żółta, czerwona czy czarna maca?

Kolor korzenia wiąże się między innymi z obecnością różnych barwników roślinnych. W sprzedaży najczęściej spotyka się odmiany żółte, czerwone i czarne. Przypisywane im zastosowania pochodzą głównie z tradycji i badań wstępnych, dlatego nie można uznać jednej odmiany za uniwersalnie najlepszą.

Jak stosować korzeń maca?

Sproszkowany korzeń można dodawać do koktajlu, jogurtu, owsianki lub napoju. Typowa ilość podawana w materiałach dotyczących suplementacji wynosi 1–3 g dziennie. W przypadku kapsułek i ekstraktów należy kierować się etykietą konkretnego produktu, ponieważ zawartość substancji może się znacznie różnić.

Najlepiej zacząć od mniejszej porcji i obserwować reakcję organizmu. Intensywny, lekko pikantny i słodkawy smak łatwiej połączyć z produktami o wyraźnym aromacie. Osoby z wrażliwym żołądkiem mogą przyjmować makę razem z posiłkiem. Suplementacja nie działa zwykle doraźnie. Ewentualne efekty obserwuje się po kilku tygodniach regularnego stosowania, a nie po pojedynczej porcji.

Nie ma solidnych podstaw, by twierdzić, że podgrzewanie zawsze niszczy wszystkie właściwości macy. Jeśli jednak wybierasz proszek jako dodatek do diety, możesz dodawać go do gotowego posiłku zamiast długo gotować. Długotrwałe stosowanie nie zostało wystarczająco przebadane, dlatego rozsądne jest przestrzeganie dawek producenta i robienie przerw.

Kto powinien zachować ostrożność?

Przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się z lekarzem, jeśli masz chorobę przewlekłą, przyjmujesz leki albo występują u Ciebie zaburzenia hormonalne. Szczególnej ostrożności wymagają:

• osoby z chorobami tarczycy, ponieważ maca zawiera jod, a glukozynolany mogą wpływać na wykorzystanie jodu przez organizm,
• osoby z nowotworami hormonozależnymi, endometriozą lub mięśniakami macicy, ze względu na możliwy wpływ na gospodarkę hormonalną,
• kobiety w ciąży i karmiące piersią, ponieważ brakuje wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo,
• osoby przyjmujące leki hormonalne, przeciwdepresyjne, przeciwzakrzepowe lub inne preparaty o wąskim marginesie bezpieczeństwa.

Dane o interakcjach macy z lekami są skąpe. Opisano pojedynczy przypadek możliwej interakcji z mianseryną, ale nie pozwala on określić ryzyka dla wszystkich pacjentów. Nie należy więc samodzielnie łączyć suplementu z lekami przeciwdepresyjnymi ani zakładać, że produkt roślinny jest obojętny dla ich działania.

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane obejmują wzdęcia, bóle brzucha, biegunkę, ból głowy, rozdrażnienie i trudności z zasypianiem. W pojedynczych opisach pojawiały się także zmiany ciśnienia, aktywności enzymów wątrobowych lub krwawienia. Badania u ludzi obejmowały zwykle kilka do kilkunastu tygodni, dlatego brakuje wystarczających danych o długofalowym bezpieczeństwie.

Czy warto stosować macę?

Maca może być dodatkiem do diety, zwłaszcza gdy zależy Ci na wsparciu witalności, libido lub wydolności. Jej działanie nie jest jednak gwarantowane, a dowody dotyczące płodności i gospodarki hormonalnej pozostają ograniczone. Przy chorobach tarczycy, nowotworach hormonozależnych, ciąży lub regularnym przyjmowaniu leków decyzję o suplementacji podejmij po konsultacji z lekarzem.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.