Ashwagandha – ile powinna trwać przerwa w suplementacji?
Nie ma badań naukowych, które potwierdzałyby konieczność robienia przerw w suplementacji ashwagandhą ani wskazywały, ile taka przerwa powinna trwać. Schematy typu 8 tygodni stosowania i 2 tygodnie przerwy są popularnymi zaleceniami internetowymi, ale nie wynikają z badań klinicznych. Wiadomo natomiast, że dobrą tolerancję preparatów opisano głównie przy stosowaniu do około 3 miesięcy, a dane dotyczące dłuższego przyjmowania są ograniczone.
Czy trzeba robić przerwy w suplementacji ashwagandhą?
Ashwagandha, czyli witania ospała (Withania somnifera), była w badaniach klinicznych najczęściej stosowana przez 6–12 tygodni. Nie oznacza to jednak, że po tym czasie trzeba zrobić przerwę. Czas trwania badania pokazuje, jak długo obserwowano uczestników, a nie wyznacza obowiązkowego cyklu suplementacji.
Nie porównano dotąd rzetelnie schematu z przerwami ze stosowaniem ciągłym. Nie wiadomo więc, czy organizm rzeczywiście przyzwyczaja się do ashwagandhy, czy przerwa przywraca wrażliwość na jej działanie ani czy chroni przed skutkami ubocznymi. Z tego samego powodu nie ma ustalonej długości przerwy, którą można uznać za naukowo uzasadnioną.
Dlaczego mówi się o trzech miesiącach?
Około trzech miesięcy to przede wszystkim granica dostępnych danych, a nie dowód na toksyczność ashwagandhy po tym czasie. NIH i NCCIH wskazują, że krótkotrwałe stosowanie jest zwykle dobrze tolerowane, natomiast bezpieczeństwo przyjmowania przez wiele miesięcy lub lat nie zostało dostatecznie ocenione.
Witanolidy są grupą związków obecnych w ashwagandzie i często służą do standaryzacji ekstraktu. Ich ilość nie jest tym samym co masa całego ekstraktu. W Polsce uchwała GIS nr 7/2020 ogranicza zawartość witanolidów w zalecanej porcji dziennej suplementu do 10 mg. To limit dotyczący porcji produktu, a nie zalecenie, jak długo należy go stosować.
| Rodzaj danych | Czas obserwacji | Co można z nich wywnioskować? |
|---|---|---|
| Badania dotyczące stresu i lęku | Najczęściej 6–8 tygodni | Można oceniać krótkoterminową tolerancję i wybrane efekty |
| Badania dotyczące snu | Zwykle 6–12 tygodni | Niektóre wyniki były wyraźniejsze po co najmniej 8 tygodniach |
| Badania trwające około 3 miesięcy | Do 12 tygodni | To główny zakres danych dotyczących krótkiego stosowania |
| Nieliczne badania dłuższe | 180 dni lub 12 miesięcy | Małe próby i ograniczenia metodologiczne nie pozwalają ocenić rzadkich działań niepożądanych |
Brak danych powyżej trzech miesięcy nie oznacza, że ashwagandha po tym czasie na pewno szkodzi. Oznacza, że nie można wiarygodnie określić ryzyka dla długotrwałego stosowania. Dłuższe obserwacje obejmowały niewielkie grupy, a część nie miała grupy kontrolnej, dlatego nie zastępują dużych badań klinicznych.
Kiedy faktycznie odstawić ashwagandhę?
Decyzja o odstawieniu powinna wynikać z indywidualnej sytuacji, objawów i zaleceń lekarza, a nie z arbitralnego kalendarza. Przerwanie suplementacji może być uzasadnione w kilku przypadkach:
- Planowany zabieg operacyjny – niektóre źródła zalecają odstawić ashwagandhę co najmniej 2 tygodnie przed operacją i poinformować o jej stosowaniu anestezjologa.
- Niepokojące objawy – zwłaszcza takie, które mogą wskazywać na problemy z wątrobą albo tarczycą.
- Brak wyraźnej potrzeby dalszego stosowania – odstawienie może pomóc ocenić, czy suplement rzeczywiście przynosi odczuwalną korzyść.
- Przeciwwskazania lub interakcje – dotyczy to między innymi ciąży, karmienia piersią, wieku dziecięcego, chorób wątroby i tarczycy oraz niektórych leków.
Nie ma badań, które potwierdzałyby, że planowana przerwa zapobiega skutkom ubocznym. Opisy uszkodzenia wątroby wskazują, że rzadkie powikłania mogą pojawić się już po kilku tygodniach stosowania, a więc także podczas pierwszej kuracji.
Na jakie działania niepożądane zwrócić uwagę?
Największą ostrożność należy zachować w związku z możliwymi objawami ze strony wątroby i tarczycy. Rzadkie przypadki uszkodzenia wątroby opisywano po 2–12 tygodniach przyjmowania. Przerwa zaplanowana z góry nie daje ochrony przed takim powikłaniem.
Odstaw suplement i skontaktuj się z lekarzem, jeśli pojawią się:
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz albo nasilony świąd,
- nudności, wymioty lub ból brzucha, szczególnie gdy utrzymują się i współwystępują z osłabieniem,
- kołatanie serca, drżenie rąk albo nagła utrata masy ciała,
- duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub bardzo szybkie bicie serca.
Ashwagandha może wpływać na czynność tarczycy, dlatego osoby z chorobami tarczycy powinny skonsultować jej stosowanie przed rozpoczęciem suplementacji. Dotyczy to także osób przyjmujących leki na tarczycę, cukrzycę, nadciśnienie, leki uspokajające, nasenne, przeciwpadaczkowe lub immunosupresyjne.
Nie zaleca się jej stosowania w ciąży, podczas karmienia piersią, u dzieci oraz przy chorobach wątroby. Osoby z chorobami autoimmunologicznymi lub tarczycy również powinny zachować szczególną ostrożność i zasięgnąć porady lekarza.
Nie ma ustalonej naukowo długości przerwy od ashwagandhy. Badania potwierdzają głównie krótkoterminową tolerancję, zwykle do około 3 miesięcy, ale nie wyznaczają obowiązkowego schematu stosowania. Ważniejsze od stosowania internetowych cykli jest sprawdzenie składu preparatu, przestrzeganie zalecanej porcji, uwzględnienie przeciwwskazań i szybka reakcja na niepokojące objawy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Jeśli przyjmujesz leki, masz chorobę przewlekłą, planujesz zabieg lub pojawiły się objawy niepożądane, skonsultuj stosowanie ashwagandhy z lekarzem.
